Bedrijfsethiek

Hoe train je medewerkers in morele moed?

De training Morele Moed (stap 8 in de 10 stappen naar een super-ethisch bedrijf) kreeg enkele jaren geleden vorm, na een bijzondere ontmoeting met de Amerikaanse filosoof Susan Stocker.
Zij is gespecialiseerd in trainingen moreel handelen in de medische sector en leerde mij de methode Moral Agency Theater, waar ik later mijn training Morele Moed op zou baseren. Het idee achter deze methode is dat het in rollenspelen oefenen met het oplossen van ethische dilemma’s maakt dat je hetzelfde goede gedrag, waar soms veel moed voor nodig is, ook gemakkelijker zult vertonen bij dilemma’s in de toekomst.

Train de trainer

Om een goede trainingsleider te worden, moest ik uiteraard eerst zelf getraind worden. Omdat we niet als team, maar als vreemden de training in gingen, begonnen we met een aantal oefeningen om een sfeer van vertrouwen te scheppen. Al snel was de sfeer prettig en zelfs een beetje lacherig. Toen kwam het serieuze werk. Ik kan de casussen die de deelnemers meebrachten natuurlijk niet navertellen – dat zou niet ethisch zijn – maar ze waren stuk voor stuk indrukwekkend. Ik was om.

Weerbaar

Het meest indrukwekkende was dat de methode direct hielp om samen verder te komen met oplossingen voor iets wat onoplosbaar leek. Want wat moet je als je klem komt te zitten tussen de regels en de behoefte van een cliënt, of tussen de eisen van een leverancier en een afnemer? In een proces van gezamenlijke creativiteit kwamen we tot oplossingen die we vooraf niet hadden kunnen bedenken. Deze ervaring maakt weerbaarder, zodat je in je werkpraktijk ook even time out zult nemen bij een lastig dilemma en creatief gaat nadenken, of misschien wel de hulp van collega’s inroept om mee te denken over oplossingen. De kans op een goede oplossing is dan veel groter.

Verrijking

Dit meegemaakt te hebben, als deelnemer en later als trainingsleider in mijn eigen trainingen, is een ongelofelijke verrijking, die ik nog vaak hoop te beleven. Ik hoop dat deelnemers het ook zo ervaren. De geluiden zijn in elk geval positief.

Dus wil je in jouw organisatie ethisch gedrag bevorderen en onethisch gedrag voorkomen, dan leg ik graag eens aan jou persoonlijk uit wat de methode inhoudt. Je kunt sowieso voor jouw vraagstuk een gratis eerste advies krijgen, wist je dat? Vul hiervoor het formulier in op de website.

Een voorbeeld: hoe het toch nog goed kwam

Kun je je er nog niet veel bij voorstellen? Ik geef een voorbeeld. Zorgmedewerkers van een gemeente konden op hun jaarlijkse ontwikkeldag meedoen aan mijn workshop. Er tekenden wel dertig deelnemers in, maar er was iets misgegaan: mijn toegestuurde toelichting was verloren gegaan. Toen ik de aanwezigen vertelde dat ik met rollenspelen werkte, zag ik sommigen wit wegtrekken. Een enkeling wilde zelfs het pand onmiddellijk verlaten. Ik heb haar, en ook de anderen, zo goed mogelijk gerustgesteld. Het werd niet eng of spannend. En kijken mocht ook.

Het belangrijkste was dat de deelnemers samen aan de slag zouden gaan met vraagstukken uit hun werkpraktijk, en dat lukte. Uiteindelijk deed iedereen fantastisch mee. Vier groepjes kozen elk een ervaring die niet bevredigend was afgelopen en speelden die na. De andere groepen keken daarbij toe en konden inspringen om de afloop een andere kant op te sturen. Het werd een enerverende en leerzame middag, onvergetelijk voor mij, en ik vermoed voor velen met mij. De groep kwam tot nieuwe mogelijkheden om te reageren in een moeilijke situatie. Ze leerden van zichzelf en van elkaar.

Ik gun jou die ervaring ook. Doe je een keer mee?


Zo krijg je meer ethisch leiderschap in jouw organisatie

Hoe zit het met ethisch leiderschap in jouw organisatie? Lukt het jou om dat vorm te geven? Als je wil dat leidinggevenden actief meedoen met het ethischer maken van je organisatie, biedt hun dan een masterclass op niveau aan, zodat ze hun schaarse tijd goed besteden aan zaken die er echt toe doen. Dit is stap 7 van de 10 stappen naar een super-ethisch bedrijf.

Op maat

Belangrijk is dat je kijkt naar wat de leidinggevenden in jouw organisatie nodig hebben, zodat je een aanbod op maat kunt doen. Spreek met hen en vraag wat zij zelf nodig denken te hebben om hun leiderschap te verbeteren. Het klinkt zo logisch, maar pas op: dit vooronderzoekje wordt maar al te vaak overgeslagen. Doe je het wel, dan zul je waardering oogsten en betrokkenheid scheppen.

Voorbeelden

Afhankelijk van de uitkomst van je vooronderzoekje, kun je bijvoorbeeld dit soort workshops of cursusmodules organiseren:

  • Morele Moed: ethische dilemma’s uit eigen ervaring naspelen en ervaren welke actie of reactie werkt
  • Moreel beraad: ethisch vraagstuk uitdiepen door met elkaar te praten en samen na te denken
  • Filosofen: achtergronden van de ethiek aan de hand van de belangrijkste filosofische stromingen
  • Ethiek op de werkvloer: ethische vraagstukken op de werkvloer herkennen, behandelen en bespreekbaar maken
  • Model voor ethisch handelen: een methode om een voorgenomen bedrijfsactiviteiten ethisch te toetsen
  • Van ethiek naar MVO: samen ontdekken hoe een ethisch geïnspireerde bedrijfsidentiteit vraagt om bepaalde MVO-thema’s

Buitenkans: deze workshop komt er nu aan

Wil je kennismaken met een aantal van deze methoden? Dan doet zich nu een buitenkans voor. Op maandag 16 april van 13.00 tot 17.00 uur geef ik een workshop Morele Moed bij het Bureau voor Overheidscommunicatie met open inschrijving. De locatie is dichtbij het station van Amersfoort, zodat je ook nog ethisch kunt reizen. Iedereen die interesse heeft is welkom. De toegang is € 40,-.

Wat kun je verwachten? Je leert in het kort hoe je ethische dilemma’s in jouw werkomgeving kunt herkennen en krijgt handreikingen om ze aan te pakken. Ook krijg je een voorproefje van de praktische werkvorm Morele Moed, een soort rollenspel, maar dan leuker. Je komt versterkt in je leiderschap uit deze workshop, en met meer kennis van mogelijkheden om je organisatie te verbeteren op ethiek- en MVO-gebied.

Kom je ook? Aanmelden kan via www.bvoverheidscommunicatie.nl/workshop-morele-moed.

Wil je meer weten over de workshop of heb je andere vragen? Je weet me te vinden!


Zo implementeer je ethische kernwaarden, visie en missie

Maak jij ook zulke mooie dingen mee dit najaar? Ik wel! Er was de start van het Platform Integriteit & Bedrijfsethiek, waar ik bij betrokken ben. Ten tweede werd de cultuur van openheid en vertrouwen die we bij twee Nederlandse instellingen hebben bewerkstelligd door een buitenlandse universiteit aangemerkt als ‘best practice’.

De basis voor die openheid is stap 4 in de 10 stappen naar een super-ethisch bedrijf: hoe zorg je dat je ethische kernwaarden, je visie en je missie in de hele organisatie gaan leven? Ik gebruik daarbij een strategisch plan voor interne communicatie dat bestaat uit 4 fasen:

  • Identiteit
  • Positionering
  • Strategie
  • Actie

Identiteit

Als je bij stap 4 bent, heb je de identiteit van je organisatie al voor een groot deel bepaald. Je hebt kernwaarden, een visie en een missie. Je voegt enkel nog kort het organisatiedoel toe en de uitgangspunten die je hanteert in je interne communicatie (denk aan: eerlijk, tijdig, transparant, open, tweezijdig en begrijpelijk communiceren).

Positionering

Bepaal nu je interne positie als MVO-manager (of als afdeling die verantwoordelijk is voor ethische verandering), zoals een bedrijf zijn plaats bepaalt in de externe markt. Met wie ga je communiceren? Wat zijn hun behoeften die jij kunt vervullen met het bereiken van jouw eigen doelen? Denk ook creatief na over je ‘concurrentie’. Als het gaat om MVO of ethisch gedrag, komt de concurrentie niet van andere bedrijven, maar uit verschijnselen als onverschilligheid, onwetendheid, snelheid en verlangen.

Strategie

Nu formuleer je het interne communicatiedoel van het project en analyseer je kansen, risico’s en knelpunten. Op grond daarvan bepaal je hoe je de ethische identiteit van de organisatie intern gaat implementeren. Kies behalve voor zenden ook voor dialoog en het betrekken van mensen. Een opzet die goed kan werken, is die met interne ambassadeurs: medewerkers die al een sterke binding hebben met de vernieuwing en enthousiast zijn om die uit te dragen.

Actie

De laatste stap is het concreet maken van de strategie. Wie gaat wat doen en wanneer? Wat zijn daarbij de kernboodschap en de doelstelling? Wat krijgt prioriteit en wat moet wachten? En natuurlijk… de begroting. Maak ook een concrete planning en wijs een projectleider aan die de planning in de gaten houdt. Werk eventueel met scrum, een heel concrete methode om snel tot resultaat te komen.

Intern = extern?

Let op: ik ga hierboven enkel in op de interne communicatie. In het stappenplan komt de externe communicatie pas bij stap 9, als je intern alles goed voor elkaar hebt. Uiteraard kunnen beiden door elkaar lopen. Wat je intern doet, komt vaak ook al naar buiten via sociale media. Wees je daarvan bewust en denk vooruit.

Ik wens je veel moois toe!